Kayıtlar

YOKLAMA...

YOKLAMA... Emekli bir öğretmendi. Elli dört yaşındaydı. Hopa'da karanlığa hayır derken, kopardılar yaşamdan...                          * TÜBİTAK ödüllü bir öğretmendi. Kırk iki yaşındaydı. Yalova'da kıyafeti yüzünden sınıftan kovulunca, düzenlenen "Saygı  Yürüyüşü"nde kalbi daha fazla dayanamadı zorbalığa... O da koptu yaşamdan...                           * Kemalpaşa'da, aynı zihniyet yine kapıyı çaldı.  Yine azarladı, yine sınıftan kovdu... *** Oysa 95 yıl önce biz kovmuştuk bu karanlık zihniyeti... 95 yıl önce; Bakanlığın kapısında bekleyen böbrek hastası öğretmenini görüp hemen odasına alan, bakanlık ödeneğiyle onu hemen hastaneye yatırıp tedavisini sağlayan bir bakan vardı... 95 yıl önce, öğretmenlerin maaşlarını zamanında yatırmayan valiye "24 saatte ögretmenlerin maaşlarını ödemezsen öğretmenlerin hepsini başka bir ile atayacağım" diyen...

"BOZKIRIN EFENDİSİ" TALİP APAYDIN

"BOZKIRIN EFENDİSİ" TALİP APAYDIN 16 yıl askerlik yapar İbrahim Durmuş. Dile kolay, tam 16 yıl askerlik... Beypazarı'nın Kapullu köyünden İbrahim Durmuş, o cepheden bu cepheye koşturur durur... Sonunda gazi olarak döner köyüne. "Dövüştü pir aşkına, Yaralandı bir kaç kere Ve saire.. Ve kavga bittiği zaman Ne çiftlik sahibi oldu, ne apartman, Kavgadan önce Kartal'da bahçıvandı, Kavgadan sonra Kartal'da bahçıvan..."  Böyle dizelerle dile getirir Kuvayı Milliye Destanı' nda Nazım Hikmet, yoksul köylü İbrahim Durmuşları... 16 yıl savunduğu bu topraklardan bir avuç bile alamaz, "bu benim toprağım" diyerek ekip biçemez İbrahim Durmuş... Yine topraksız, yine yoksuldur. Büyük toprak sahiplerinden birinin yanına (Emin Sazak) ortakçı olarak girip çalışmaya başlar. Evlenir, bir oğlu olur. Savaşta yanında canveren ama hayatını kurtarmış olan Talip teğmeni unutamaz İbrahim Durmuş. Kendine verdiği sözü yerine getirerek, oğluna bu yurtsever kahraman teğmen...

EYLÜL AYI, DERT AYI...

EYLÜL AYI, DERT AYI... 12 Mart 1971 de bir kâbus gibi çöken askeri muhtırayla, sıkıyönetim gelmiş, sola karşı "Balyoz Harekâtı" adı altında büyük operasyonlar başlatılmış, 1972'nin yaz aylarına geldiğimizde geride büyük bir gençlik kıyımı ve yıkımı yaşanmıştı. Devrimci gençliğin sık sık dile getirdiği  "Doğu Anadolu'ya Hizmet Götürülmesi" düşüncesini, "Balyoz Harekâtı" hükümeti, 1971'de mezun olan özellikle genç öğretmen ve doktorları yolu, suyu, elektriği olmayan Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun en uzak, en "mahrum" yerlerine tayin ederek gerçekleştiyordu... 1971'de Ankara İlköğretmen Okulu'nu bitirince, yeni mezun diğer arkadaşlarım gibi benim de Doğu/Güneydoğu Anadolu'nun en ücra yerlerinden birine atamam yapıldı. Bir yıl, Mardin Midyat Dargeçit nahiyesinin Kılavuz köyünde ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra 1972'nin yazında Gazi Eğitim Enstitüsü yazılı/sözlü sınavını kazanarak fransızca bölümüne kayıt yaptırdım. ...

ATİLLA KÜÇÜKKAYIKCI: SEVGİ, DOSTLUK DOLU, , BİRLİK HAYKIRAN “AYKIRI” BİR ÖĞRETMEN: REFET ÖZKAN

ATİLLA KÜÇÜKKAYIKCI: SEVGİ, DOSTLUK DOLU, BİRLİK HAYKIRAN “AYKIRI” BİR ÖĞRETMEN: REFET ÖZKAN _______ Bazı öğrencilerin bir yılda okuduğu kitap sayısı 80’i geçti. Yalnız serbest okuma saatlerinde okumuyorduk. İşyerinde, nöbette, her yerde okuyorduk. Okudukça ufkumuz açılıyordu. Bu birikimin sonucu olarak birçoğumuz yazmaya yöneliyorduk. Şiiri, öyküyü deneyenlerimiz oldu…  Enstitü yıllarında 100’den fazla kitap okumuşumdur. ________  24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşmasıyla, Yunan uyruklu Müslüman Türkler, yaşadıkları toprakları terk ederek yeni yurtları Türkiye’ye göç ederler. Göçler yaşanırken gidenler de gelenler de çok büyük güçlükler, sorunlar yaşarlar. Bu göç kafileleri içinde Yunanistan’dan gelen Vraşno kafilesi Denizli Honaz’a yerleştirilir.      Vraşno kafilesiyle gelen Hüsniye ve Hasan Tahsin çifti de Honaz’da yeni bir yaşam kurmak için çabalayıp dururlar. Kendilerine verilen evleri onarır, toprakları ekip biçerler. Hüsniye ve Hasan Tahsin çi...

VAR OLMAK YA DA YOK OLMAK

VAR OLMAK YA DA YOK OLMAK Çanakkale Boğazı'nın dibini boylayan emperyalist ittifakın karadan Anadolu'yu işgale başlamasıyla Mustafa Kemal,  deniz yoluyla Samsun'a geçerek, "Bağımsızlık ve Özgürlük" bayrağı altında anti-emperyalist bir "Ulusal Cephe" oluşturmaya girişecektir.    İki ay sonra, Amasya'dan yükselen "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" çağrısı etrafında yurtseverler toplanmaya başlayacak, Anadolu'nun "doğusundan" başlayan bir savaşımla adım adım batıya doğru ilerleyeceklerdir. Osmanlı üniformasını çıkaran Mustafa Kemal, Erzurum'da yurtsever arkadaşlarıyla "Vatanın bir bütün olduğunu, parçalanamayacağını" haykıracak, Sivas'a  geçerek "Ya İstiklâl Ya Ölüm!" şiarıyla "Tam Bağımsızlık" için yurtsever ulusal güçleri Ankara'da TBMM çatısı altında toplayacaktır.  "Ulusal İrade"nin gücü ve kararlarıyla gerçekleşen  "İnönü Savaşları...

1961 ANAYASASI VE KÖY ENSTİTÜLERİ

1961 ANAYASASI VE KÖY ENSTİTÜLERİ 1938'den sonra Türkiye'ye sadece iki kapıdan özgürlük rüzgarları girebildi. İlki; köy enstitüleri kapısıydı. Köylere, tarlalara, toprağa, kırlara yayıldı özü, kokusu. Bu rüzgardan rahatsız olanlar hemen sımsıkı kapattılar o kapıyı. Yaydığı özgürlük ruhunu, kokusunu silmeye çalıştılar yıllarca. İkincisi "61 Anayasası" kapısı. Kentlere, fabrikalara, üniversitelere, meydanlara, varoşlara yayıldı özgürlüğün kokusu, özü. Baskı, şiddet, katliam, suikast, tuzak ve idamlarla kapı dışına itildi bu özgürlük rüzgarı da. Bir daha da bu ülkeye demokrasi rüzgarı hiç giremedi. Ordan (!) burdan (!) girmeye çalıştı ama giremedi... Özgür irademiz hiç olmadı.... Emekçilerin "sürekli bir söz hakkı" hiç olmadı... *** 1961 ANAYASASI’NA TONGUÇ’UN ÖNERİLERİ “Tonguç, yarıda kalan ilköğretim seferberliğinin yeni baştan başlayabileceğine inanıyordu, ama bu devrimci hareketin bir daha baltalanmaması için hazırlanmakta olan Anayasa’ya öğretim ve eğitim ...

Selam Olsun !

 Selam Olsun! Bergama,  Cerattepe, Fatsa,  Lice, İkizköy, Lapseki, Kavak, Vezirköprü,  Eşme, Balya, Havran, Kalkım, Yenice, İvrindi, Şap, Madra, Kaz Dağları, Murat Dağı, Eybek Dağları, Kocadağı, Şahin Dağları, Munzur Dağları, Harşena Dağı, İznik Ormanları, Allianoi, Hasankeyf,  Erbaa, Taşova, Hevsel Bahçeleri, Denizli Uzunpınar Güzelpınar, Validebağ Korusu, Akbelen Ormanı, Alpu, Yeniköy, Çanakkale, Zonguldak Koyları, Akkuyu, İnceburun, İğneada, Salda Gölü, İznik Gölü, Dipsiz Göl, Uzungöl, Tortum Gölü, Gürün Gökpınar Gölü, Narman Kanyonu, Oltu Çayı, Melek Dede, Eşek Meydanı Mevkii,   Tozanlı Vadisi, Cide Loç Vadisi, Konya Karaman, Dinar, Ergene Havzaları,  İmrahor Çayı, ODTÜ Fidanlığı, Atatürk Orman Çiftliği, Saraçoglu Mahallesi,  Karadeniz yaylaları, Kuzey Ormanları  Kirazlıyayla, Gezi Parkı İkizdere... Selam olsun! Karadeniz, Akdeniz,  Ege, Marmara, Doğu , Batı,  Kuzey, Güney... Selam olsun! Yeraltı yerüstü kaynaklarımız... Kı...

23 NİSAN ve KÖY ENSTİTÜLERİ

23 Nisan 1920'de Türk halkının bağımsızlığını ve egemenliğini dünyaya ilân eden bir meclis açılacaktır Ankara’da:  Türkiye Büyük Mıllet Meclisi. Türk ulusunun iradesini temsil eden, Emperyalizme ve işbirlikçilerine kafa tutan bir meclisdir bu. Savaş koşullarında oluşan, savaşın gidişatını etkileyen en zor kararları alabilen bir meclis. Bir yıl sonra, açıldığı gün olan 23 Nisan’ı “Hakimiyet-i Milliye Bayramı" olarak ilan eder bu meclis. Ankaralılar akın akın meclis önünde toplanırlar.  Analar, kadınlar, savaşların yetim/öksüz bıraktığı çocuklar… Savaş tüm şiddetiyle sürmektedir… Ama ordu zaferler kazanmaya başlamıştır… Himaye-i Etfal Cemiyeti (Çocuk Esirgeme Kurumu) savaşlarda şehit olanların çocuklarıyla resmigeçit töreninde askerlerin yanında, en öndedir… TBMM Başkanı Mustafa Kemal bu çocukların korunması, eğitilmesi, yetiştirilmesi için Himaye-i Etfal Cemiyeti’ne yardım eder, destek verir. 23 Nisan 1922 tarihinde yapılan kutlamada bir konuşma yaparak: “23 Nisan'ın, Türki...

İKİ ALET BİR KİTAP, BİR KÖY ENSTİTÜLÜ ve BABAM

İKİ ALET BİR KİTAP BİR KÖY ENSTİTÜLÜ  ve  BABAM  Bir fotoğrafa bakıyorsunuz; karşınızda yüzü temiz, giyimi temiz, alçakgönüllü bakışlarla baştan ayağa bir insan…. Dicle, Akçadağ, Pulur, Ernis, Cilavuz’un zaman tünelinden bakıyor size… Bir video izliyorsunuz; sakin, duygulu, duyarlı… aklıyla geçmişi, geleceği bir arada yorumlayan bir insan… Kâh Beşikdüzü’ne, kâh Akpınar’a, kâh Göl’e, kâh Arifiye’ye götürüyor sizi…. Bir yazı okuyorsunuz; değme yazarlara taş çıkartan düzgün cümleler, yoğun duygular, deneyimli, bilgi dolu bir anlatım… Karşınızda Kepirtepe’yi, Savaştepe’yi, Kızılçullu’yu, Ortaklar’ı buluyorsunuz... Bir yaşamöyküsüyle karşılaşıyorsunuz; yoksulluğun, yoksunluğun, çaresizliğin içinde insanlar… Her şeye rağmen umudunu yitirmeyen bu insanları hayranlıkla kutluyorsunuz içinizden… Çifteler’desiniz, Gönen’de, Aksu’da, İvriz’de…     Sayıları çok azalsa da bir gün  karşınıza çıkıveriyor o insanlar… Bazen bir telefonda, bazen bir televizyon kanalında…...

KÖY ENSTİTÜLERİNDEN DOĞAN EDEBİYAT

Köy Enstitülü öğretmen ve şair Bahar Dadaloğlu, BirGün gazetesindeki söyleşisinde şöyle demişti: “Yurdumuzda demokratik, ilerici ve aydınlanmacı bir kuşak yetiştiyse bunda Köy Enstitülü öğretmenlerin ve aydınların emeği çoktur. Bizim yetiştirdiğimiz öğrencilerimiz ve evlatlarımız Türkiye’nin en seçkin topluluğudur.” (BirGün, 19.04.2016) Bahar Dadaloğlu’nun son derece önemli bu saptamasına şunu da eklersek, Köy Enstitülerinin ülkemiz aydınlanma sürecindeki yeri daha iyi ortaya çıkacaktır: Köy Enstitülerinden yetişen onlarca yazar, edebiyatımızın gerçekçi ve aydınlanmacı damarını zenginleştirerek 1950’den 1980’lere kadar ulaştıkları geniş okur kitlesiyle toplumu da bu yönde etkilemiş ve dönüştürmüşlerdir. Edebiyatımızın ülke gerçeklerine duyarlı ve haksızlıklara başkaldıran bu damarını, 70’lerden 80’lere ne yazık ki iki darbe ve onların yerleştirdiği sistemiçi, bireyci edebiyat, geri plana itmiştir. Fakir Baykurt’lar, Talip Apaydın’lar, Mehmet Başaran’lar, Yusuf Ziya Bahadınlı’lar bugün ...

Anılar ve Tanıklıklarla KÖY ENSTİTÜLERİNİN KISA TARİHİ

Resim
    Köy enstitülüler kendilerinin iki doğum tarihi olduğunu söylerler. Her birinin farklı olan biyolojik doğum tarihleri dışında, "hepimizin doğum tarihi aynı" dedikleri ikinci bir doğum tarihleri vardır:  17 Nisan 1940.    Onların öğrencileri, çocukları, torunları da bu tarihleme içinde kendilerine bir yer ararlar. Gerçekten 17 Nisan 1940 tarihinde çıkan Köy Enstitüleri Yasası'yla 17 binden fazla Anadolu çocuğuna köy enstitülerinin yolu açilmasaydı, ülkemizin kuşakları kimbilir ne tehlikeler, ne acılar, ne sıkıntılarla karşı karşıya kalacaklardı ...    Öğrenciliğimden bu yana okuduğum kitaplar içinde özellikle köy enstitüleri kitapları hep ilgimi çekmis, beni bu konuda daha çok araştırmaya yöneltmiştir. Köy enstitüsü eğitiminden geçmiş bir babanın çocuğu olarak bu eğitim kurumlarının uygulamalarını ilk ağızdan dinleme olanağı bulmam yanında, babam aracılığıyla köy enstitülerinin ailemiz içine yansıttığı o özgün eğitimden de nasibimizi aldığımızı düşün...

KÖY ENSTİTÜLERİ DEMEK...

KÖY ENSTİTÜLERİ DEMEK... KE (Köy Enstitüleri) demek, en ücra köyleri bile  okulsuz, öğretmensiz bırakmamak demektir. KE, köyün içinden seçilen yoksul, zeki çocukları üretici, aydın birer insan olarak yetistirip, geldikleri köylere geri göndermek, köyünü bu misyonla insanca yaşanır hale getirmek demektir. KE, eğitimi doğanın ortasında sürdürmek, doğayla mücadele etmek, verimsiz toprakları dahi tarıma kazandırmak, topraktan, hayvandan, bitkiden, ormandan, sudan, gölden, denizden çevreye zarar vermeden doğal, sağlıklı ve daha bol ürün elde ederek yararlanmak demektir. KE, tarımla, hayvancılıkla uğraşan köylüye vaaz vererek, boş laflarla değil uygulamalarla, yatırımlarla destek olmak demektir. KE, doğayı korumak, emeğe, üretime, işe önem ve değer vermek demektir. KE, bölgesel üretim ve bölgesel kültürel farklılığı desteklemek, canlandırmak demektir. KE, insanın kendini geliştirmesine, ulusal ve evrensel yapıtlarla kendini yetiştirmesine ve kendini en iyi biçimde ifade etmesine, güzel s...

24 KASIM

24 KASIM Savaşta bile öğretmen örgütlenmesinden desteğini hiç esirgemeyen ve onların örgütlenmeleri için elinden geleni yapan Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal,    22-26 Ağustos 1924 tarihinde Muallimler Birliği’nin ilk genel kurul toplantısına bizzat katılacak, açılış konuşması yapacaktır. Öğretmen delegeler, o zaman Adalet Bakanı olan, eğitim ve öğretmen sevdalısı Mustafa Necati’yi başkan seçeceklerdir. Bu toplantı sonunda eğitim-öğretim bakanı Hüseyin Vasıf(Çınar) delegelere bir yemek verecek, yemekte yaptığı konuşmayla M. Kemal’in “ Yeni kuşaklar sizin eseriniz olacaktır. Cumhuriyet düşünce, bilim, fen ve beden bakımından güçlü koruyucular ister” sözü,  öğretmenlere yeni hedeflerini de işaret edecektir. Necati Muallimler Birliği Başkanlığı görevini, Eğitim-öğretim Bakanlığına geldikten (1926) sonra da yürütecek, bir yıl daha başkan olarak kalacaktır. Bakanlık görevini nasıl yaptığına en iyi tanık olan Çifteler ve Hasanoğlan KE müdürü M. Rauf İnan aracılığıyla Eğitim-öğretim...

Nurduran Duman: Anılar ve tanıklıklarla Köy Enstitüleri

Nurduran Duman: Anılar ve tanıklıklarla Köy Enstitüleri 1880’li kuşağın başlattığı “Kuvayı Milliye”yi izleyen 1890’lı kuşaklı “Kalemli Kitaplı Kuvayı Milliye” hareketi köy, mezra, dağ bayır demeden dolaşır kucaklar Anadolu’yu. Yurt. Kurtuluş Savaşı. Ulusal egemenlik. Tam bağımsızlık. Cumhuriyet, devrimler. Çağdaşlık, Aydınlanma… Yeniden biçimlenen sağlık, hukuk, ahlak, din, dil, sanat, kültür, yazın, felsefe, bilim, siyaset… başlıca da eğitim. 1880’li kuşağın başlattığı “Kuvayı Milliye”yi izleyen 1890’lı kuşaklı “Kalemli Kitaplı Kuvayı Milliye” hareketi köy, mezra, dağ bayır demeden dolaşır kucaklar Anadolu’yu. Sonra nice yurdunu insanını seven aydınlanmacı ana ata… ve Hasan Ali Yücel, İsmail Hakkı Tonguç ile Köy Enstitüleri. BİRLİKTE VE EŞİT EĞİTİM Köylünün, demek ki yurt nüfusunun çoğunluğunun, acıları, sevinçleri, çaresizlikleri, umutları umutsuzlukları, maddi manevi yoksunluklarını içinde hisseden bu yurttaşlar kurar şimdi içinde dolaştığımız şu hayatı. Çünkü eğitim, Mustafa Kemal ...

BEŞ TARİH

BEŞ TARİH Selam olsun! Emperyalistlere "Çanakkale Geçilmez" diyenlere, Selam olsun! "Ya İstiklâl Ya Ölüm" düşüncesiyle Samsun'a çıkanlara, Selam olsun! Amasya'da, "Önce Ulusal İrade" diyenlere, Selam olsun! Emperyalizmle işbirliği yapan bir yönetimin ordusunun askeri üniformasını çıkarıp atabilen ve "Kuvay-ı Milliye Kalpağı"nı giyenlere, Selam olsun!  Erzurum'da "Manda ve Himayeye Hayır!" diyerek emperyalizme kafa tutanlara, Selam olsun! Sivas'da, "Ulusal Egemenliğin" temellerini atanlara, Selam olsun! Ankara'da anti-emperyalist meclis açabilenlere, Selam olsun! "Ordular, İlk Hedefiniz Akdeniz'dir" diyerek, "Bizi mahvetmek isteyen emperyalizmi" İzmir'de denize dökenlere, Selam olsun! "Mazlum uluslara" yol gösteren Dumlupınar Meydan Savaşı kahramanlarına, Selam olsun! Lozan'da ulusal sınırlarımızı savunanlara, Selam olsun! "Devrimci, Laik Türkiye Cumhuriyeti...