"BOZKIRIN EFENDİSİ" TALİP APAYDIN
"BOZKIRIN EFENDİSİ" TALİP APAYDIN
16 yıl askerlik yapar İbrahim Durmuş. Dile kolay, tam 16 yıl askerlik...
Beypazarı'nın Kapullu köyünden İbrahim Durmuş, o cepheden bu cepheye koşturur durur... Sonunda gazi olarak döner köyüne.
"Dövüştü pir aşkına,
Yaralandı bir kaç kere
Ve saire..
Ve kavga bittiği zaman
Ne çiftlik sahibi oldu, ne apartman,
Kavgadan önce Kartal'da bahçıvandı,
Kavgadan sonra Kartal'da bahçıvan..."
Böyle dizelerle dile getirir Kuvayı Milliye Destanı' nda Nazım Hikmet, yoksul köylü İbrahim Durmuşları... 16 yıl savunduğu bu topraklardan bir avuç bile alamaz, "bu benim toprağım" diyerek ekip biçemez İbrahim Durmuş... Yine topraksız, yine yoksuldur. Büyük toprak sahiplerinden birinin yanına (Emin Sazak) ortakçı olarak girip çalışmaya başlar. Evlenir, bir oğlu olur. Savaşta yanında canveren ama hayatını kurtarmış olan Talip teğmeni unutamaz İbrahim Durmuş. Kendine verdiği sözü yerine getirerek, oğluna bu yurtsever kahraman teğmenin adını verir: Talip.
1929'da ülkenin unutulmaz eğitim bakanı Mustafa Necati öldüğünde, üç yaşında olan küçük Talip de o yıl annesini kaybeder. Babası Polatlı'dan kendi köyü olan Beypazarı'nın Kapullu köyüne göçer, yeniden evlenir. Talip için sıkıntılı yıllar başlar. Üvey ana, yoksulluk, yaşını başını çok aşan işler... Erken bir yaşta okula başlar. Çok büyük bir hevesle okuma yazmayı, hesap yapmayı öğrenir. Talip üç sınıflı ilkokulu bitirince kendi çabasıyla Beypazarı'nda pansiyonlu ilkokula kaydolur. 1938'de beşinci sınıfı bitiren bir tek o vardır kendi köyünde. Okumak bir sevda maratonudur Talip'de. Beypazarı'ndaki öğretmeni onu Eskişehir Hamidiye'de açılan Köy Öğretmen Okulu sınavına sokar. Başarır ve komşu köyden arkadaşıyla birlikte Eskişehir'in yolunu tutarlar. 10 Kasım 1938 de okula kayıt olduğu o "mutlu" gününde Atatürk'ün ölümünü öğrenmesiyle yaşadığı mutsuzluğu hiç unutamaz.
Talip için yeni bir yaşam başlar Hamidiye'de.
17 Nisan 1940 da Köy Enstitüleri Yasası çıkmasıyla, Hamidiye Köy Öğretmen Okulu Çifteler Köy Enstitüsü olur.
İlk okuma zevkini Türkçe öğretmeni Aydın Arıkök'ün derslerinde okuduğu öykülerden alır. Okul kütüphanesine gider, yerli ve yabancı yazarların kitaplarını okur. Sabahattin Ali'nin "Değirmen" ve " Köpek" öykülerini çok beğenir.
Talip aynı zamanda mandolini en iyi çalan öğrencilerdendir. Sürekli müzik öğretmenleri olmadığından eksikleri tamamlamak için, son sınıfta müzik derslerine bir kaç ay Ruhi Su gelir. Ruhi Su, ondaki müzik yeteneğini görerek ona "Muhakkak yüksek kısma gel" der. Talip Apaydın, bir an önce mezun olup yoksul babasına destek olmak istediğini söyler. Ruhi Su da "Yoksul olduğun için gel. Bir de yoksul çocukları okusun yüksek tahsil yapsınlar" diye yanıtlar. Etkilendiği bu söz ile Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü'ne devam etmeye karar verir. Yüksek KE'de yeni çıkan dergi ve kitapları izler. İkinci sınıfta "Köy Enstitüleri Dergisi"nde ilk yazısı çıkar. Diğer dergilerde de yazı ve şiirleri çıkmaya başlar.
1946 Eylül'ünde Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsünü bitirir. Kars Cılavuz Köy Enstitüsü'ne atanır.
1946 larda " komünizme karşı" başlayan cadı kazanları sonucunda, Yüksek Köy Enstitüsü mezunları apar topar askere alınırlar (1947). Onları Köy Enstitülerinden uzaklaştırmak, cezalandırmak için her yola baş vurulur. Talip Apaydın da başarılı olduğu halde çavuş çıkarılır. Askerliği bitince Tokat Valiliği emrine gezici başöğretmen olarak atanır. Burada görev yaparken, Hasanoglan YKE çıkışlı Halise öğretmen ile evlenir. Talip öğretmen, Tokat'ın Almus bölgesine, Halise öğretmen de Resim-iş öğretmeni olarak Almus ilkokuluna atanır. 1951'de evleri aranır. Mektuplarına, kitaplarına el konur. Irkçı, gerici bir grup evleri önünde toplanarak gösteri yaparlar.
İlk yapıtı, 1952 yılında Almus'ta yazdığı, öğretmenlik, öğrencilik dönemlerindeki gözlem ve izlenimlerinden oluşan “Bozkırda Günler” anı kitabıdır. 1955 yılında dışarıdan Gazi Eğitim Enstitüsü Müzik bölümünü bitirir. Turhal Ortaokulu'na müzik öğretmeni olarak atanır. Turhal'da 1960 yılına kadar çalışır. Bir daktilo alır, dersi olmadığı günler yazmaya başlar.
1956 yılında ilk şiir kitabı "Susuzluk" yayınlanır.
1958'de ilk romanı "Sarı Traktör" basılır.
1959'da İsmail Hakkı Tonguç kendi oğlunu ziyarete gittiğinde, Turhal'da Apaydınlara da uğrar. Bu Apaydınların son görüşmesi olur "Tonguç Baba" ile. Bir yıl sonra İsmail Hakkı TONGUÇ hayata gözlerini yumar.
Cılavuz KE çıkışlı Halise öğretmenle birlikte Amasya Kız Öğretmen Okulunda çalışmaya başlarlar (1960).
1965'de Türkiye Öğretmenler Sendikasının kurucuları arasında yer alan Talip Apaydın'ı bakanlık iki yıl açığa alır.
1968'de Amasya Lisesi müzik öğretmenliğine atanır.
1969'da Büyük Öğretmen Yürüyüşü ve Öğretmen boykotunu örgütler. Aynı yıl öğretim yılı başında Ankara Etlik ortaokuluna tayin olur.
1971'de Ankara Bahçelievler ortaokulu müzik öğretmenliğine atanır.
1976 yazında emekli olduktan sonra bir süre MEB de Bakan Danışmanı olarak çalışır.
12 Eylül askeri cunta döneminde hakkında dört dava açılır ama dördünden de beraat eder.
Talip Apaydın, 27 Eylül 2014 günü mücadele, yaşam zenginlikleri yanısıra, 12 roman, 13 öykü, şiir, anı, oyun, deneme ve çocuk kitapları olmak üzere 42 kitabını bize armağan ederek yaşama veda eder.
"Kırsal Sancı" şiir kitabında “İnsanlar, borçluyum size" diye seslenerek insanlara hala borçlu olduğunu dile getirir.
Oysa biz ona çok şey borçluyuz.
Bir elinde kalemi, diğer elinde kemanı, konçertolar çaldı bize, şiirler okudu, şiirler yazdı. Romanlar, öyküler, oyunlar yazdı, oyunlarda oynadı. Anılar bıraktı birer belge niteliğinde. Güzel şeylere olan susuzluğumuzu giderdi hepimizin. Renklendirdi dünyamızı, güzelleştirdi yaşamımızı, kemanı ile kalemi ile. Bilincimizin üstünde dolaşan karanlığı yırtıp attı, apaydınlık yaptı bilincimizi kendi gibi. Üretici insan nasıl olurmuş gösterdi yaşamıyla. Çok konuşmayı ve çok konuşanları sevmezdi. İş yapmak, iş üretmek önemliydi onun için. Baba Tonguç ve öğretmenleri öyle öğretmişlerdi çünkü. Alçakgönüllü ve dürüst olmak bıraktığı en değerli mirastı.
Biz ona çok şey borçluyuz...
Biz size çok şey borçluyuz Talip öğretmenim...
Denizler, ormanlar, ırmaklar ve gökyüzü kadar apaydınlık olsun geceleriniz.
Apaydınlık olsun gündüzleriniz.
Aydın insan, "Bozkırın efendisi" Saygıyla, sevgiyle, şükranla bin selam olsun.
27 Eylül 2021
Yorumlar
Yorum Gönder