Anılar ve Tanıklıklarla KÖY ENSTİTÜLERİNİN KISA TARİHİ
Köy enstitülüler kendilerinin iki doğum tarihi olduğunu söylerler. Her birinin farklı olan biyolojik doğum tarihleri dışında, "hepimizin doğum tarihi aynı" dedikleri ikinci bir doğum tarihleri vardır: 17 Nisan 1940.
Onların öğrencileri, çocukları, torunları da bu tarihleme içinde kendilerine bir yer ararlar. Gerçekten 17 Nisan 1940 tarihinde çıkan Köy Enstitüleri Yasası'yla 17 binden fazla Anadolu çocuğuna köy enstitülerinin yolu açilmasaydı, ülkemizin kuşakları kimbilir ne tehlikeler, ne acılar, ne sıkıntılarla karşı karşıya kalacaklardı ...
Öğrenciliğimden bu yana okuduğum kitaplar içinde özellikle köy enstitüleri kitapları hep ilgimi çekmis, beni bu konuda daha çok araştırmaya yöneltmiştir. Köy enstitüsü eğitiminden geçmiş bir babanın çocuğu olarak bu eğitim kurumlarının uygulamalarını ilk ağızdan dinleme olanağı bulmam yanında, babam aracılığıyla köy enstitülerinin ailemiz içine yansıttığı o özgün eğitimden de nasibimizi aldığımızı düşünüyor, bununla da gurur duyuyorum. Köy Enstitülerini Araştırma ve Eğitimi Geliştirme Derneği'nde, değerli başkanımız Prof. Dr.Güler Yalçın'ın öncülüğünde yaptığım, benim için uzun bir staj diye adlandırabileceğim araştırmalar sonunda köy enstitüleriyle ilgili birikimlerim arttı. Bu bilgileri paylaşma, köy enstitüleri gerçeğini canlı tutma, bu anıtsal eğitim mirasımıza sahip çıkma ve katkıda bulunma beni hep heyecanlandırdı. Değerli eleştirmen yazar B.Sadık Albayrak arkadaşımız da beni bu birikimlerimi yazma konusunda hep heveslendirdi. Bu küçük notlar giderek bir ürüne dönüşmeğe başladı. Köy enstitüleriyle ilgili bilgi kirliliğinin yarattığı sorunları aşabilmek, gerçek bilgiye belgeleriyle ulaşabilmek icin köy enstitülerini tarihsel süreç içinde incelemeye çalıştım. Tarihi gerçeklerle köy enstitülerini örtüştürmek doğrusu o kadar kolay bir iş de değilmiş. Çünkü ben ne tarihçi, ne köy enstitülü, ne de edebiyatcıyım. Yıllarca eğitime emek vermiş bir öğretmen, bir eğitim emekçisiyim. O yüzden bozmadan, dökmeden gerçekleri buluşturabilme zorluğunu yaşadım... Bunu başarabildim mi bilmiyorum.
"Anılar ve Tanıklarla Köy Enstitülerinin Kısa Tarihi" basımı yapıldı. Daha önce Prof. Dr. Güler Yalçın, eleştirmen yazar B.Sadık Albayrak ile birlikte 2014'de KAVEG'in Ferit Oğuz Bayır 'a 115. Yıl Armağanı olarak Foça'da düzenlenen, benim de "Talip Apaydın" üzerine bir bildiri ile katıldığım, derlediğimiz çalıştay bildirileri "Köy Enstitülerinden Doğan Edebiyat" adı altında basılmıştı. Yine Isparta Gönen Köy Enstitüsü çıkışlı, Fakir Baykurt'un da arkadaşı, değerli eğitimci-yazar Refet Özkan öğretmenimizin "İmecenin Gücü" kitabının editörlüğünü de yapmıştım. Ama bu kitap benim "ilk göz ağrım" olacak.
Kitabın basılması için ilk günkü kararlılığından hiç ödün vermeyen, başından sonuna kadar süreci başarıyla yöneten 1984 Yayınevi şahsında Sayın Demir Büyüközkan'a ve çalışma arkadaşlarına, kitabın basılması için baştan itibaren desteğini açıkça ifade eden Sayın Adnan Memiş'e ve kurdukları Vakıf'a çok teşekkür ederim.
Bu kitabın tam bu yıl, bu ay baskıya girmesinin benim için birden çok anlamı var. Bu yıl, haziranın 23'ü İsmail Hakkı Tonguç'un ölümünün 60' ıncı, Köy Enstitülerini Araştırma ve Eğitimi Geliştirme Derneği'nin (KAVEG) kuruluşunun 17'nci yıldönümü. Nisanın 17'sinde ise Corona belasına rağmen Köy Enstitülerinin Kuruluşunun 80'inci yıldönümünü kutladık. Ve 21 haziran, Hasanoğlan Köy Enstitülü (1945) babamızın aramızdan ayrılışının ikinci yıldönümü... Bu kitap; bu acı ve sevinçlerin bir arada olduğu bu günlerde dilerim acılarımıza ilaç olur, bir damlacık katkı sağlar, bir umut ışığı olur. İnsan, yurt, yaşam sevgisi aşılayan köy enstitülerinin kurucuları olan başta Hasan Ali Yücel'i, İsmail Hakkı Tonguç'u, arkadaşlarını, yöneticilerini, öğretmenlerini, usta öğreticileri, mezunlarını, köy enstitülerine emeği geçen, kol kanat geren tüm değerli aydınlarımızı bir kez daha minnet ve şükranla, saygıyla anıyorum.
Köy enstitülerini geçmişin tozlu sayfalarında, zaman zaman dönüp bakıp avunacağımız, sadece köye yönelik bir uygulama olmaktan çıkarıp geleceğe uzanan bir köprü, bir ülkeyi köyü ve kentiyle birlikte topyekün kalkındırabilecek, onu dünya standartlarının üstüne çıkarabilecek eğitim kod ve şifrelerini içinde barındıran, bize özgü bir uygulama olduğunu bir kez daha vurgulayarak, bir kez daha anımsayarak ...
Umarım ve dilerim "Köy Enstitülerinin Kısa Tarihi" amacına ulaşır.
atilla k.

Yorumlar
Yorum Gönder