YAŞASIN "ÖĞRETMENLER DÜNÜ!"

 YAŞASIN "ÖĞRETMENLER DÜNÜ!"

"Dün" başlarında kalpak, ellerinde silah, kurşun kalem vardı...

Daha ilk meclis, TBMM açılır açılmaz genç Kuvay-ı Milliyeciler olarak meclise girdiler.

Ulusun kurtuluşu için savaşanlar, öğretmenler bir arada sırt sırta, yan yanaydılar. Bir yandan emperyalistleri kovuyor, diğer yandan bilime, sanata, spor eğitimine, uygarlığa ülkenin kapılarını aralıyorlardı...

Hacıların, hocaların takkesi düştü.

Tekkeler, zaviyeler, medreseler kapandı.

Şeriye ve Evkaf Mahkemeleri kaldırıldı.

Tüm okullar, derslikler, kurslar, eğitim-öğretimle ilgili ne varsa hepsi tek çatı altında toplandı.

Medrese anlayışı sürdürmekte olan Darülfünun kapatıldı, bilimsel temellere dayalı Cumhuriyet Üniversiteleri açıldı.

İslamı esas alan "Mecelle" gitti, yerine insanı esas alan "Medeni Yasa" geldi.

Kadınlar, çocuklar, gençler ulusun gözde varlıklarıydı.

Öğretmenler Derneği Başkanı, Mustafa Necati, aynı zamanda Eğitim-Öğretim Bakanıydı.

"Türklüğe ve Türkçe"ye karşı olan "Araplaştırma ve Arapça yerine, Türk ulusuna yaraşır, Türkçe'nin özüne sözüne uygun, ana dilimize ufuk açan "ABC Devrimi" gerçekleşti. (1 Kasım 1928)

Yeni Türk harfleri dilimizde, kültürümüzde, toplumsal yaşamımızda köklü bir değişime yol açtı. Hedef; öğrenen, okuyan, aydın bireylerden oluşmuş bilinçli bir toplum yaratmaktı.

24 Kasım'da "Millet Mektepleri Yönetmeliği" çıkarıldı. Büyük devrimci Mustafa Kemal, "Başöğretmen" olarak

kara tahta başına geçti. Yeni harflerin, her yurttaşa; kadına, erkeğe, hamala, sandalcıya öğretilmesini istiyordu.

"Başöğretmen" olarak adım adım yurdu dolaşıp, yeni harflerin uygulamalarına önderlik etti. Tekirdağ'dan Mudanya, Bursa, Çanakkale, Gelibolu, Sinop, Samsun, Amasya, Sivas, Kayseri, Trabzon'a kadar gittiği her yerden memnun ayrılıyordu. Türk’ün bağımsızlık karakterini anlamayanlara "kafamızı birtakım zincirlerden kurtarmamız gerekir" diyordu. Öğretmenler de O'nun izinden gidiyorlardı.

"Başöğretmenlik" öyle sınavla filan ölçülmeyen, maddi bir karşılık da beklenmeyen, devrimci bir mücadeleyle, çağdaş, cesur adımlarla kazanılan ulusal bir paye, toplumsal bir onurdu. Bu paye ve onura layık olan, yurdu için canını hiçe sayarak iç ve dış düşmanlarla savaşan Mustafa Necati(35), Vasıf Çınar(39), Reşit Galip(41) daha kırklı yaşları yaşayamadan sonsuzluğa göçüp gittiler...

Yaşadığı haksızlıklara yüreği dayanamayan, ülkemizin  gelmiş geçmiş en büyük kültür, eğitim devrimcisi, unutulmaz eğitim bakanı Hasan Ali Yücel en verimli yaşında hayata veda etti...

Doğayla, cehaletle, karanlıkla, geri kalmışlıkla amansızca savaşan, Köy Enstitülerinin kuramcısı, kurucusu, uygulayıcısı, evrensel eğitim düşünürü İsmail Hakkı Tonguç erken bir yaşta onulmaz bir hastalığa yenik düştü...

1946'dan sonra "sakıncalı" bulunan Köy Enstitüleri; "sakıncalı" görülen, üstün nitelikli M. Rauf İnan, Şerif Tekben, Süleyman Edip Balkır, Hürrem Arman, Nazif Evren, Lütfi Dağlar, Ali Doğan Toran, Ömer Uzgil, İsmail Safa Güner, Sıtkı Akkay, Halit Ağanoğlu, Şinasi Tamer, Nurettin Biriz, Enver Kartekin, Talat Ersoy, Halil Öztürk, Osman Ülkümen,  Nejat İdil, İhsan Kalabay, Hayri Çakaloz, Şevket Gedikoğlu, Ahmet Korkut, Aydın Arıkök gibi eşsiz eğitim yöneticileri gelip geçtiler eğitim dünyamızdan...

Yine onlarla aynı kaderi paylaşan nice yurtsever köy enstitüsü öğretmeni, becerikli, dirençli ustaöğreticiler derin izler bıraktılar eğitim tarihimizde...

1960'larda Türkiye Öğretmenler Sendikası (TÖS) yöneticileri, Fakir Baykurt, Mahmut Makal, Talip Apaydın, Dursun Akçam, Mehmet Başaran ve nice üretken, cesur, yaratıcı, cefakar köy enstitülüler vardı...

1970'lerin TÖB-DER'li yurtsever öğretmenleri, "12 Eylül" faşizminin baskılarına, işkencelerine göğüs geren, açığa alınan, askerlik hakları  gaspedilerek çavuş çıkarılan, hapse atılan, sürülen, kıyıma uğrayan, toplu katliamlarda katledilen, suikastlere kurban giden eğitimciler... 

Çağdışı anlayışlarla, yapılarla, kurumlarla mücadele etmeyi göze alan, savaşımcı öğretmenler...

Her biri çağdaş eğitimin yılmaz bir neferiydi. 

Elbette her dönemde aydın öğretmenlere "gününü göstermeye" çalışan zorbalar da çıktı. Öğretmenleri, kitapları "potansiyel bir tehlike" olarak gören, onları karanlıkta boğmaya, yok etmeye çalışan, karadüzenin, sömürü düzeninin savunucuları oldu. 

Yurtsever, çağdaş öğretmen sadece kendi midesini, beynini doyurmak için mücadele etmedi. O, öğrencilerinin de halkının da midesi, beyni doysun istiyordu. Biri olmadan diğeri nasıl beslenirdi ki... Büyük eğitim örgütçüsü Fakir Baykurt'un dediği gibi, elbette "insan yediğiyle değil, hazmettiğiyle yaşardı....Yalvarmak, boyun eğmek, el açmak yurtsever, çağdaş bir öğretmene yakışmazdı..." O, hakkını almasını da bilirdi. "Eğitir, ders verir, öğretirdi..."

Onun gerçek yol göstericisi bilimdi.

Sanatsız bir eğitimle, ulusun can damarlarından birinin kopacağını biliyordu.

Laiklik, kırmızı çizgisiydi.

Devlet yönetiminde, eğitim-öğretimde laiklik olmazsa uygar bir yaşam da olmazdı...

Baskıcı, otokratik değil, hoşgörülü ve demokratikti.

O, kız-erkek karma, abla-abi kardeşce, elele bir eğitimi savunuyordu.

O, içinde "sevgiyi, umudu, bilimi, sanatı" yaşatan, "iş odaklı, üretici, yaratıcı bir eğitim"den yanaydı.

Onun için, öğretmen derneklerinde, sendikalarında meslektaşlarıyla bir araya gelmişti...

Onlar, "dün" onurlarıyla yaşadılar, savaşımlarıyla ışık oldular.

Yaşamlarıyla yirmi birinci yüzyıla ellerini uzattılar...

Yaşasın "Öğretmenler Dünü!"

*

Büyük devrimci, "Başöğretmenimiz" Mustafa Kemal Atatürk'ü, O'nun yolunu izleyen Mustafa Necati, Hüseyin Vasıf Çınar, Reşit Galip, Saffet Arıkan, Hasan Ali Yücel, Rüştü Uzel, İsmail Hakkı Tonguç, Ferit Oğuz Bayır'ı ve aramızdan ayrılmış olan "dün"ün aydınlıktan yana tüm eğitim yöneticilerini, öğretmenlerini, eğitim emekçilerini saygı ve minnetle anıyorum. 

İlkokuldan itibaren öğretmenlik mesleğine adım atana dek, iyi bir eğitim almamda büyük emeği olan başta köy enstitülü babam olmak üzere artık aramızda olmayan büyüklerimi, öğretmenlerimi en derin saygı ve minnetle anıyor, hayatta olan değerli öğretmenlerime de sağlıklı, uzun bir ömür diliyorum.

"Dün"ün laik, bilimsel, demokratik, karma eğitimini yeniden diriltmek, "iş ve üretime odaklı" bir eğitimle taçlandırmak için mücadele eden emekçi/emekli eğitimci, öğretmen yakınlarıma, büyüklerime, dostlarıma, arkadaşlarıma, öğrencilerime, bu yolda ilerleyen dernek, sendika üyesi yoldaşlara başarılar dilerim.

24 Kasım 2022

atilla k.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

TALİP APAYDIN: "Koca Ruhi Su gitti gider.

Türkan Saylan'a saygıyla

OKTAY TUNCER HOCAMIZ