ÖZGÜRLÜK
ÖZGÜRLÜK
Okul defterlerime
Sırama ağaçlara
Kumlar karlar üstüne
Yazarım adını
Okunmuş yapraklara
Bembeyaz sayfalara
Taş kan kağıt veya kül
Yazarım adını
Yaldızlı tasvirlere
Toplara tüfeklere
Kralların tacına
Yazarım adını
Ormanlara ve çöle
Yuvalara çiğdeme
Çın çın çocuk sesime
Yazarım adını
En güzel gecelere
Günün ak ekmeğine
Nişanlı mevsimlere
Yazarım adını
Gök kırpıntılarına
Güneş küfü havuza
Ay dirisi göllere
Yazarım adını
Tarlalara ve ufka
Kuşların kanadına
Gölge değirmenine
Yazarım adını
Fecrin her soluğuna
Denize vapurlara
Azgın dağın üstüne
Yazarım adını
Bulutun yosununa
Kasırganın terine
Tatsız kaba yağmura
Yazarım adını
Parlayan şekillere
Renklerin çanlarına
Fizik gerçek üstüne
Yazarım adını
Uyanmış patikaya
Serilip giden yola
Hıncahınç meydanlara
Yazarım adını
Yanan lamba üstüne
Sönen lamba üstüne
Birleşmiş evlerime
Yazarım adını
İki parça meyvaya
Odama ve aynaya
Boş kabuk yatağıma
Yazarım adını
Obur köpekçiğime
Dimdik kulaklarına
Acemi pençesine
Yazarım adını
Kapımın eşiğine
Kabıma kacağıma
İçimdeki aleve
Yazarım adını
Camların oyununa
Uyanık dudaklara
Sükütun ötesine
Yazarım adını
Yıkılmış evlerime
Sönmüş fenerlerime
Derdimin duvarına
Yazarım adını
Arzu duymaz yokluğa
Çırçıplak yalnızlığa
Ölüm basamağına
Yazarım adını
Geri gelen sağlığa
Kaybolan tehlikeye
Hatırasız ümide
Yazarım adını
Bir tek sözün şevkiyle
Dönüyorum hayata
Senin için doğmuşum
Seni haykırmaya
ÖZGÜRLÜK.
Paul Eluard
Çeviri: M. C. Anday - O. V. Kanık
***
Aşk ve Devrim Şairi Paul Eluard'ın
"Özgürlük" Şiirinin Hikayesi
Bir kadına aşık olmuştur Éluard; ismi Gala'dır. Bu kadınla görüştükçe içi ısınır, her an onu görmek, karşısına oturup saatlerce onu seyretmek ister. Onun varlığı, kendi varlığını tamamlıyordur adeta. Günden güne alevlenen aşkı, büyüdükçe büyür, büyür… En sonunda, artık içinde tutamayacağı bir boyuta ulaşır Éluard’ın. Gala’ya olan aşkını, en ufak detayına kadar anlatmak isteyen şair, Gala için bir şiir yazmaya karar verir. Ancak o dönemin şiir kalıpları (Dadaizm ve Sürrealizm), ruhundaki aşkı anlatmak konusunda yetersizdir. O da kendi devrimini yapar ve kalıpları bir kenara bırakır. Kendi aşkının destanı olmasını arzuladığı bu şiirin en sonuna, sevdiği kadının ismini kocaman harflerle yazmaya karar vermiştir, sırf sevdiği kadın ve bu şiiri gören herkes, şiirin kime yazıldığını bilebilsin diye. Özgün bir üsluba ve stile sahip olacaktır bu şiir, eşsiz olacaktır. Okuyanların yüreğine dokunacak, aşıklar bu şiirde kendilerini bulacak, arayanlar aşkla bu şiirde karşılaşacaktır.
Bir gün, Paris’te en sık gittiği kafeye gider. Heyecandan neredeyse kalbini patlatacak olan bu şiir fikrine bir adım atmalıdır artık. Garsondan boş kağıt ister ve taslak niteliği görecek olan ilk dizeleri, aklına gelen her şiir kırıntısını yazmaya başlar. Ancak öyle tek seferde aradan çıkacak kadar basit bir iş değildir bu, çünkü yazdığı kendisidir, kendi hisleridir ve sevdiği kadınadır bu dizeler. İnce elemeli ve sık dokumalı, en ufak bir duygu tanesinin dahi hakkına girmemelidir. Böylece günler günleri kovalar. Hem kendi evinde hem de o kafede; durmadan çalışır bu şiirin üzerinde.
Kelimelerin yerlerini değiştirir, kelimeleri siler, kelimeleri karalar… Bazen sayısız sayfayı tek seferde buruşturup kenara atar. Kusursuzluğa ulaşmak zorundadır, yılmadan yazar.
Aradan geçen zaman sonrası, şiir neredeyse bitmek üzeredir. Tamı tamına yirmi dörtlükten oluşmaktadır şiiri. Hayal ettiği gibi, destan niteliğindedir. Son birkaç düzeltme ve sevdiği kadının ismiyle birlikte son bulacaktır şiiri. Ancak tam da bütün emeklerinin sonuçlanacağı günlerde Almanlar Fransa’yı işgal eder. II. Dünya Savaşı yaşanmaktadır ve her yer karmakarışıktır. Şiiri bitirmekte kararlıdır Éluard, gereken bütün eklemeleri ve düzenlemeleri tamamlar. Sadece sevdiği kadının ismini eklemek kalmıştır. Kalmıştır kalmasına da, en sevdiği kafeye gidemez, orada kahvesini içemez, sevdiği kadını düşleyemez bir haldedir çünkü her yerde Naziler vardır. Sıkıyönetim ilan edilmiş, sokağa çıkmak şöyle dursun, pencereden dışarıya bakmak bile lüks hale gelmiştir. İnsanlar, çocuklar, kadınlar… Her gün masumlar ölmektedir. Savaş, tüm vahşiliği ile sokaklarda kol gezmektedir.
Evindeki pencereden bütün bunlara şahitlik eder Éluard. Bir tarafta o çok sevdiği aşkı vardır, diğer tarafta gözlerinin önünde kayıp giden ülkesi… O şiiri tamamlaması şarttır. İhanet etmemelidir onca emeğe. Ancak sevdiğini düşünmek bile söndürmüyordur içinde yanan ateşi, hayatının aşkının hayali bile rahatlatamıyordur ruhunu. Emeklerini taçlandırmak üzere masasına oturur defalarca, bir şeyler yapmalı ve bitirmelidir bu şiiri. Sevdiğinin ismini eklemelidir bu mısraların sonuna.
Düzeltmeleri yapar, son kez bir göz atar, o eşsiz ve asla vazgeçemeyeceği büyük aşkının ismini kocaman harflerle yazar şiirinin sonuna: ÖZGÜRLÜK.
Yazar: İrem Pekdemir
Namık Kemal Üniversitesi
atilla k
Yorumlar
Yorum Gönder